www@toruande.org.pl
nie wiem czy podać :-)

W tym rodzaju dziedziczenia mamy do czynienia z mutacją, która znajduje się na chromosomie X (chromosomie płci) - inaczej niż w dziedziczeniu autosomalnym.

W części pierwszej omówiono dziedziczenie autosomalne.

Recesywna sprzężona z płcią

U ptaków samiec ma dwa chromosomy X. W związku z tym może być szpaltem na mutację recesywną związaną z płcią. Aby mutacja była widoczna, gen musi być zmutowany na obu chromosomach pary. Z drugiej strony samica ma tylko jeden chromosom X i to on musi zawierać mutację. Chromosom Y nie zawiera żadnej informacji (koloru). Oznacza to, że samica nigdy nie może być szpaltem mutacji recesywnej powiązanej z płcią. Weźmy jako przykład lutino roseicollis (nierozłączkę czerwonoczelną lutino). W przypadku roseicollis czynnik ino jest dziedziczony jako recesywny sprzężony z płcią.

 tryby dziedziczenia rys 5

 Innym przykładem jest połączenie samca szpalta na ino i samicy lutino (rys. 6):

tryby dziedziczenia rys 6 

Ostatnim przykładem jest kombinacja zielonego samca szpalta ino x zielona samica (rysunek 7):

tryby dziedziczenia rys 7

Jeśli mutacja recesywna sprzężona z płcią rodzi się z połączenia dwóch ptaków w dzikim typie, wiemy na pewno, że jest to samica.

 

Dominująca sprzężona z płcią

Jest to dominująca mutacja zlokalizowana na chromosomie X (chromosomie płci). Ponieważ ptaki płci męskiej mają dwa chromosomy X, mogą przenosić mutację w pojedynczym lub podwójnym czynniku. Samica ma tylko jeden chromosom X i nigdy nie może być dwuczynnikowa. Chromosom Y nie zawiera żadnej informacji koloru.

tryby dziedziczenia rys 8

Jak widać, taki schemat można wykonać dla wszystkich możliwych kombinacji podstawowych mutacji. Przy odrobinie praktyki okazuje się, że w rzeczywistości nie jest to takie trudne.

tryby dziedziczenia rys 9

W przypadku niepełnego dziedziczenia dominującego zazwyczaj zdarza się, że samica SF ma umaszczenie bardzo podobne do umaszczenia samców DF, a samce SF mają umaszczenie pośrednie, które znajduje się gdzieś pomiędzy normalnym dzikim umaszczeniem a umaszczeniem samca DF. Jak to jest możliwe? W rzeczywistości jest to całkiem proste. W mutacjach dominujących SF zawsze mamy mutanta dominującego na jednym z dwóch chromosomów X, który ze względu na swoje dominujące działanie może powodować zmiany w normalnej postaci. Drugi chromosom X, który nie uległ mutacji, zapewnia przeciwwagę, która blokuje pełne działanie tego genu. U samic SF nie ma dodatkowego chromosomu X, który mógłby zrównoważyć gen i w dlatego pojedyczny faktor osiąga pełny efekt.

 

Opracowano na podstawie książki : "Lovebirds - Owners manual and reference quide" - Dirk Van den Abeele